آسمان در رسانه
مقاله سبدگردان آسمان
ویدئو سبدگردان آسمان
اینفوگرافیک سبدگردان آسمان
پادکست سبدگردان آسمان
واژه نامه سبدگردان آسمان
ابزارک های مالی
ماهیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری
کد مطلب: 542     تاریخ انتشار: 1398/01/17     تعداد مشاهده: 95
Facebook Twitter Google+ LinkedIn

امروزه صندوق‌های سرمایه‌گذاری به عنوان یکی از راه‌های سرمایه‌گذاری وجوه مازاد خانوارها و نهادهای مالی همچون صندوق‌های بازنشستگی در کنار سایر روش‌های سرمایه‌گذاری همچون ارز، سپرده بانکی، سرمایه‌گذاری مستقیم در سهام شرکت‌ها، سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات و... از جذابیت بالایی برخوردار است.


آمارها نشان می‌دهد که در کشورهای دارای اقتصاد بازار پایه همچون آمریکا، بخش اعظم ثروت خانوارها به صندوق‌های سرمایه‌گذاری اختصاص یافته و خانوارها منابع مازاد خود را بیشتر در این بخش سرمایه‌گذاری می‌کنند.
امروزه سرمایه‌گذاران در کشورهای مختلف به منظور سرمایه‌گذاری وجوه مازاد خود، گزینه‌های متعددی چون سرمایه‌گذاری در بانک‌ها، خرید بیمه‌نامه‌های عمر و سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه را در اختیار دارند. از میان این گزینه‌ها، سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه از تنوع زیادی برخوردار است؛ به عنوان مثال، سرمایه‌گذاران متهور و حرفه‌ای بازار سرمایه، وجوه مازاد خود را عمدتاً به طور مستقیم در پرتفویی از سهام شرکت‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند. بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند تا از طریق شرکت‌های مشاوره سرمایه‌گذاری پرتفویی از دارایی‌های مالی از قبیل سهام و اوراق بدهی را خریداری نمایند و برخی از طریق شرکت‌های سبدگردانی به تشکیل پرتفوی اختصاصی اقدام می‌کنند.
گروه دیگری از سرمایه‌گذاران خرد یا نهادی که تمایل به پذیرش ریسک زیاد در بازار سرمایه ندارند و یا سرمایه آنها برای تشکیل سبد اختصاصی مقرون به صرفه نیست، از طریق الگوهای تأمین مالی جمعی و به طور مشخص صندوق های سرمایه‌گذاری مشترک اقدام به سرمایه‌گذاری می‌کنند. سرمایه‌گذاران غالباً جهت پس انداز برای بازنشستگی و دیگر اهداف مالی، به صندوق های سرمایه‌گذاری مشترک و صندوق‌های قابل معامله (ETFs) روی می‌آورند.
صندوق وسیله‌ای است برای گردآوری وجوه نقد از جانب سرمایه‌گذارانی که یک هدف سرمایه‌گذاری مشخص دارند و مدیریت و سرمایه‌گذاری آن وجوه از جانب سرمایه‌گذاران. هدف صندوق نیز عبارت است از سرمایه‌گذاری وجوه سرمایه‌گذاران در دارایی‌هایی با هدف کسب بازده ای مشخص. اساساً اصطلاح صندوق به عنوان سرمایه‌گذاری جمعی مد نظر قرار می‌گیرد و لذا سازمان بین‌المللی کمیسیون‌های اوراق بهادار بجای واژه صندوق از اصطلاح طرح سرمایه‌گذاری جمعی یاد کرده است. کشورها و نهادهای بین‌المللی تعاریف مختلفی از صندوق ارائه کرده اند:
اتحادیه اروپا: صندوق های سرمایه‌گذاری یکی از مصادیق محصولات سرمایه‌گذاری هستند که به قصد تجمیع سرمایه سرمایه‌گذاران و سرمایه‌گذاری سرمایه آنها به صورت جمعی از طریق پرتفویی از ابزارهای مالی مانند سهم، اوراق قرضه و دیگر اوراق بهادار ایجاد می‌شوند.
انگلستان(قانون بازارها و خدمات مالی): صندوق سرمایه‌گذاری عبارت است از هرگونه تمهیدی در ارتباط با انواع دارایی شامل وجه نقد، به قصد جلب مشارکت افراد در تمهید پیش‌بینی شده (از طریق مالکیت تمام یا بخشی از دارایی) و کسب سود یا درآمد از طریق اکتساب، نگهداشت، مدیریت، رد مال یا تجمیع سودها یا درآمدها. تمهید یا ترتیبات پیشبینی شده باید به گونه ای باشد که افرادی که در آن مشارکت می کنند نباید کنترل روزانه بر مدیریت دارایی‌های آن، صرف نظر از حق مشورت یا ارائه طریق، داشته باشند. این تمهیدات باید یک یا هر دو ویژگی زیر را داشته باشد:
۱- مبالغی که مشارکت کنندگان به ماهیت ایجاد شده اعطا می کنند و سودها یا درآمدهای پرداختی باید یک کاسه شده و به صورت جمعی مدنظر قرار داده شوند؛
۲- دارایی ماهیت ایجاد شده به صورت یک کل توسط متصدی(مدیر) یا از جانب متصدی مدیریت شود.
ایالات متحده (قانون شرکت های سرمایه گذاری): این قانون صندوق های سرمایه گذاری را به صورت شرکت سرمایه گذاری مدنظر قرار داده و در صورتی که ویژگی های ذیل را داشته باشند، به عنوان شرکت سرمایه گذاری شناسایی می کند:
۱- فعالیت اصلی شرکت سرمایه گذاری، سرمایه گذاری مجدد یا معاملات اوراق بهادار باشد؛
۲- کسب و کار شرکت بر سرمایه گذاری، سرمایه گذاری مجدد، تملک، نگه داشت یا معامله اوراق بهادار و تملک یا قصد بر تملک اوراق بهادار سرمایه گذاری که ارزشی بیش از ۴۰ درصد از ارزش کل دارایی های یک ناشر (به غیر از اوراق بهادار دولتی و وجه نقد) داشته باشد، شامل شود.
همان طور که در تعاریف بالا مشاهده شد، صندوق های سرمایه گذاری را می توان ماهیتی دانست که از دو ویژگی عمومی برخوردارند:
۱- سرمایه گذاری به صورت جمعی
۲- مدیریت از جانب عموم سرمایه گذاران

ماهیت صندوق های سرمایه گذاری
صندوق ها را از نظر ماهوی می توان به گروه های مختلفی تقسیم نمود. از نظر ثبت حقوقی، غالبا صندوق های شرکت های سرمایه گذاری محسوب می شوند. از سوی دیگر، برخی از صندوق ها به عنوان صندوق های قراردادی (Contractual Fund) هستند که یک شرکت سبدگردانی به صورت قراردادی نسبت به سرمایه گذاری وجوه مشتریان در انواع دارایی ها اقدام می کند. اما در مجموع، آنچه بیشتر اهمیت دارد این است که از منظر مالی و در عرصه کلان، صندوق های سرمایه گذاری به صندوق های با سرمایه ثابت (Close End Fund) و صندوق های با سرمایه متغیر (Open End Fund) منقسم می شود. هر یک از انواع صندوق ها قابل تخصص به دو عنوان کلی است.
صندوق های سرمایه گذاری با سرمایه ثابت، همان شرکت سرمایه گذاری است که سرمایه آن در زمان تاسیس ثابت بوده و در صورت نیاز به سرمایه بیشتر، باید فرایند افزایش سرمایه را طی کند. اما صندوق سرمایه گذاری با سرمایه متغیر، نهادی است که با ایجاد امکان خرید و فروش واحدهای صندوق از و به سرمایه گذاران، می تواند سرمایه خود را کم یا زیاد کند. به فرایند خرید واحدهای سرمایه گذاری از سرمایه گذاران، ابطال و به فرایند فروش واحدهای سرمایه گذاری و افزایش سرمایه، صدور اطلاق شده است. در تمام متون متعارف، صندوق های سرمایه گذاری مشترک (Mutual Funds) همان صندوق سرمایه گذاری با سرمایه متغیر هستند.

عنوان مقاله: صندوق‌های سرمایه‌گذاری از منظر کمیسیون بورس و اوراق بهادار
پژوهشگر: میثم حامدی - مجتبی کاوند
منبع: مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی

صندوق های سرمایه گذاری صندوق های با سرمایه ثابت صندوق های با سرمایه متغیر صندوق های سرمایه گذاری مشترک